Świadczenie Usług Pocztowych - cz I

fot Shutterstock

Rafał Zgorzelski

doktor nauk humanistycznych w specjalności komunikacja pocztowa, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od ponad dziesięciu lat związany z branżą usług pocztowych. Na łamach portalu Pocztowokurierski.pl stworzył dział Szkice z historii poczty. Wyjaśnia również zawiłości Prawa pocztowego - i nie tylko - w dziale Poradnik pocztowy.

 Usługi pocztowe są realizowane w oparciu o zawierane przez operatora z klientami umowy o świadczenie usług pocztowych. Przyjęcie przez operatora pocztowego nadanej przez klienta przesyłki w celu jej przemieszczenia i doręczenia jest, zgodnie z obowiązującą Ustawą z dnia 12 czerwca 2003 roku Prawo pocztowe (Dz. U. 2003, Nr 130, poz. 1188, z póź. zm.), równoznaczne z zawarciem umowy o świadczenie usługi pocztowej.

Do zawarcie umowy dochodzi również w chwili wrzucenia przez klienta do nadawczej skrzynki pocztowej operatora zwykłej przesyłki listowej oraz przyjęcia przekazu pocztowego. Nie znaczy to jednak wcale, że operator ma obowiązek w każdej sytuacji zrealizować usługę na rzecz klienta. Może on bowiem zarówno odmówić, jak i odstąpić od wykonania zawartej już umowy o świadczenie usługi pocztowej. Kiedy to następuje?
 

Operator pocztowy ma prawo odmówić zawarcia umowy o świadczenie usługi pocztowej, bądź odstąpić od takiej umowy wtedy, gdy nie są spełnione wszelkie wymagania dotyczące tej usługi, które zostały zdefiniowane w Prawie pocztowym, przepisach wykonawczych do tegoż lub w regulaminie świadczenia usług przez danego operatora. Odstąpienie od umowy oraz odmowa jej zawarcia jest możliwa również w sytuacji, gdy zawartość lub opakowanie przesyłki nadanej przez klienta naraża operatora pocztowego lub inne osoby na szkodę oraz wtedy, gdy na opakowaniu przesyłki znajdują się napisy, wizerunki, rysunki, bądź inne znaki graficzne naruszające prawo. Także i wtedy, gdy na opakowaniu przesyłki zostaną umieszczone znaki opłaty pocztowej, które nie spełniają wymogów określonych w Prawie pocztowym.
 

Operator pocztowy może, a nawet powinien odmówić wykonania lub odstąpić od realizacji już zawartej umowy o świadczenie usług pocztowych w sytuacji, gdy usługa miałaby być zrealizowana na rzecz klienta na obszarze, który nie jest objęty zezwoleniem lub wpisem do rejestru operatorów pocztowych. Ponadto operator może odstąpić od umowy, bądź też odmówić jej zawarcia wtedy, gdy przyjmowanie i przemieszczanie przesyłki jest zabronione na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Dodatkowo operator pocztowy ma także prawo odmowy zawarcia lub odstąpienia od umowy, jeśli przesyłka nie spełnia wymaganych warunków do jej zawarcia lub znajdujących się w niej zapisów. Jeżeli natomiast operator odmówi zawarcia umowy z nadawcą lub też odstąpi jednostronnie od jej wykonania w sytuacji, gdy przesyłka nie spełnia określonych przez niego warunków lub tych, które zostały zdefiniowane w zawartej umowie, to ma też obowiązek zwrócić przyjętą już przesyłkę na koszt nadawcy. Natomiast zwrotowi podlega pobrana przez operatora pocztowego opłata za wykonanie usługi.

Jakie więc uprawnienia przysługują w takich sytuacjach klientowi?

Nadawca, zgodnie z Prawem pocztowym, może przed doręczeniem przesyłki rejestrowanej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym odstąpić od zawartej już umowy o świadczenie usługi pocztowej, bądź też żądać zmiany adresata lub miejsca jej doręczenia. Niemniej w takiej sytuacji operatorowi pocztowemu przysługuje prawo do pobrania za wzmiankowane czynności stosownej opłaty. Operator pocztowy ma za to obowiązek określenia w regulaminie świadczenia usług pocztowych lub w zawieranych z nadawcą umowach warunki realizowania i korzystania z usług pocztowych. Przedmiotem regulacji owych dokumentów powinno też być określenie okoliczności uzasadniających uznanie usługi pocztowej za niewykonaną oraz modelu postępowania w przypadku niewykonania, bądź też nienależytej realizacji usługi pocztowej. Także i zdefiniowanie dat, po upływie których przesyłkę uważa się za doręczoną po terminie, a niedoręczoną przesyłkę za utraconą. W regulaminie świadczenia usług pocztowych, który podawany jest do publicznej wiadomości lub stanowi integralną część umowy, oraz w umowach o świadczenie usług pocztowych winny zostać też sprecyzowane zasady składania i rozpatrywania skarg oraz reklamacji.

Operatorowi pocztowemu przysługują również inne uprawnienia. Jakie więc?

W sytuacji, gdy operator ma uzasadnione podejrzenie, że przemieszczana przesyłka może uszkodzić inną przesyłkę lub mienie będące własnością operatora pocztowego, winien on zażądać jej otwarcia przez nadawcę, a w sytuacji, gdy nie ma takiej możliwości lub klient uchyla się przed realizacją tej czynności, może zabezpieczyć przesyłkę na własny koszt celem zapewnienia bezpieczeństwa obrotu przesyłek. Jeżeli operator pocztowy posiada uzasadnione podejrzenie, że przesyłka stanowi przedmiot przestępstwa lub jej zawartość stanowi zagrożenie dla ludzi i środowiska, ma obowiązek wyłączenia z obrotu oraz zabezpieczenia przesyłki do chwili dokonania jej oględzin przez odpowiednie służby.

Prawo pocztowe, którego rozwinięcie stanowią regulaminy świadczenia usług pocztowych przez operatorów oraz zawierane przez nich z nadawcami umowy o świadczenie usług pocztowych, określa katalog osób upoważnionych do odbioru korespondencji i przekazów pocztowych oraz zasady postępowania z przesyłkami, których nie można doręczyć adresatowi ani zwrócić nadawcy.
Zarówno nadawcę, jak i operatora pocztowego obowiązuje zakaz nadawania, przyjmowanie do przemieszczenia i doręczanie przez operatora rzeczy nadawanych w jednej przesyłce, które pochodzą od różnych nadawców, a są skierowane do różnych adresatów.

Za przyjmowanie, przemieszczanie oraz doręczanie przesyłek, bądź kwot pieniężnych określonych w przekazie operator pocztowy pobiera (w formie znaków opłaty pocztowej, bądź oznaczeń) stosowne opłaty. Ich wysokość zależy od rodzaju, masy oraz terminów doręczenia przesyłek oraz jest określona w cennikach świadczenia usług pocztowych i/bądź zawartej umowie o świadczenie usług pocztowych.

Świadczenie usług pocztowych CZĘŚĆ II

Od redakcji

Przesyłki, które podlegają ustawowemu zwolnieniu z obowiązku uiszczenia opłaty pocztowej, dotacje z budżetu dla operatorów, zagadnienia oddawczych skrzynek pocztowych, pozostałe zobowiązania operatorów, te wątki pojawią się w drugiej części artykułu.