Google Translate

Top brands

Katalog Firm

www.GoPost.pl - operatorzy pocztowi, korespondencja masowa, druk transakcyjny, outsourcing, firmy kurierskie, broker usług kurierskich

Partnerzy

Newsletter

Global Economy

Ważne informacje gospodarcze z Europy na 49 tydzień 2011 roku więcej
Ważne informacje gospodarcze z Polski na 49 tydzień 2011 roku więcej
WIELKI, OSZCZĘDNOŚCIOWY PLAN TUSKA ZAGROŻONY więcej

Po godzinach

 
Wasz typ
 
Wasz typ
 
Wasz typ
 
Wasz typ

Szkice z historii poczty

POCZTOWE KONSTYTUCYE SEJMOWE CZASÓW STANISŁAWA AUGUSTA

14-08-2012
fot. Poczta Polska

 

Rafał Zgorzelski doktor nauk humanistycznych w specjalności komunikacja pocztowa, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od ponad dziesięciu lat związany z branżą usług pocztowych. Na łamach portalu Pocztowokurierski.pl stworzył dział Szkice z historii poczty. Wyjaśnia również zawiłości Prawa pocztowego - i nie tylko - w dziale Poradnik pocztowy.

 

 

 

W okresie panowania Stanisława Augusta ukazało się kilka konstytucji sejmowych regulujących prawa i obowiązki poczty w Rzeczypospolitej oraz zapowiadających wydanie przepisów wykonawczych bądź administracyjnych, które miały zdefiniować kompetencje władz i urzędników poczty oraz obowiązki i uprawnienia odbiorców usług pocztowych korzystających z jej usług na terytorium państwa.


Pierwszym takim chronologicznie dokumentem były zobowiązania króla (Articuli pactorum conventorum) podjęte na sejmie elekcyjnym w Warszawie w dniu 13 września 1764 roku. W paktach konwentach zobowiązał się Stanisław August do zapewnienia bezpieczeństwa obrotu przesyłek oraz powszechnego dostępu do poczty, z której zyski miały być przeznaczone na korzyść skarbu królewskiego. Stanowiło to zapowiedź modernizacji poczty, której funkcjonowanie miała zapewnić wydana specjalnie w tym celu ordynacja.


W konstytucji sejmowej z 1775 roku (Obiaśnienie konstytucyi względem mostu na Wiśle) czytamy, że poczta została zwolniona z obowiązku uiszczania opłat z tytułu korzystania z przejazdów kurierów przez most na Wiśle w Warszawie, który stanowił ważny element komunikacji ze stolicą. To przykład konstytucyjnego potwierdzenia licznych przywilejów, którymi cieszyła się w tym okresie poczta.


W dniu 22 czerwca 1789 roku ogłoszono ważną konstytucję sejmową – Ustawę o bezpieczeństwie listów, która regulowała kwestię tajemnicy korespondencji publicznej i prywatnej. Jest to bez wątpienia jeden z najważniejszych aktów prawnych czasów stanisławowskich dotyczących poczty. Konstytucja zobowiązała wszystkich urzędników pocztowych do składania przysięgi przed sądami grodzkimi na wierność i posłuszeństwo królowi oraz Rzeczypospolitej, a także bezwzględnie, pod rygorem odpowiedzialności osobistej, nakazywała zachowywanie tajemnicy korespondencji. Pocztowcom zakazano udostępniania osobom nieuprawnionym treści przesyłek, a także zobowiązywano ich do przekazywania wszelkich informacji o fakcie stosowania procederu naruszania tajemnicy pocztowej bądź „lub o iakich szkodliwych dla kraiu układach”. Jednoznacznie wskazywała na obowiązek doręczania przesyłek jedynie adresatom.


W dniach 18 i 20 czerwca 1791 roku sejm Rzeczypospolitej ustanowił specjalną konstytucją Komisję Policji Obojga Narodów. W zakresie jej kompetencji mieściły się m. in. kwestie związane z szeroko rozumianym bezpieczeństwem państwa, administracja ogólna całego kraju oraz sądownictwo i zarządzanie instytucjami użyteczności publicznej. Konstytucja ta podporządkowała Komisji również m. in. trakty publiczne oraz zobowiązała ją do sprawowania opieki nad pocztą bez możliwości ingerencji w uprawnienia przysługujące Stanisławowi Augustowi. Zadaniem tej Komisji było też rozstrzyganie wszelkich sporów między pocztą a obywatelami np. w postępowaniach odszkodowawczych i reklamacyjnych.


Obradujący w Grodnie w dniach od 17 czerwca do 23 listopada 1793 roku sejm zajął się kwestią zwiększenia dochodów na finansowanie potrzeb oraz przedsięwzięć zapewniających należyte funkcjonowania administracji państwa. W specjalnej konstytucji (Ustąpienie dochodów Naszych pocztowych Skarbowi Rzeczypospolitey) ogłoszonej w dniu 29 października 1793 roku Stanisław August zrezygnował z dniem 1 stycznia 1794 roku z uzyskiwanych przez siebie dochodów z poczty na rzecz skarbu państwa. Konstytucja zarezerwowała dla króla „ius regale względem poczty” oraz prawo nominacji, a także dymisjonowania wszelkich szczebli urzędników pocztowych oraz wyznaczania im (i dodatkowo dożywotnio zasłużonym wcześniej pracownikom poczty) wysokości pensji, a także regulowania podjętych niegdyś przezeń zobowiązań z uzyskiwanych przez pocztę dochodów. Wszyscy urzędnicy pocztowi mięli złożyć przysięgę wobec administrujących dochodami publicznymi Komisji Skarbowej Koronnej i Komisji Skarbowej Wielkiego Księstwa Litewskiego. Korespondencję królewską poczta miała nadal obsługiwać nieodpłatnie. Ponadto z kasy pocztowej miała być wypłacana Stanisławowi Augustowi roczna pensja w wysokości 600 czerwonych złotych tytułem rekompensaty od zainwestowanego przez króla kapitału na zakup budynku pocztowego w Warszawie. Pieniądze te miały służyć na pokrycie zobowiązań przyjętych przez króla na sejmie elekcyjnym utrzymania powszechnej poczty dla ogółu obywateli. Bezpieczeństwo urzędników i stacji pocztowych powierzono Komisjom Policji: Koronnej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.
W dniu 23 listopada 1793 roku sejm grodzieński reaktywował Komisję Policji, która miała sprawować ogólną administrację państwa. Dysponowała ona dwiema równorzędnymi magistraturami – Koronną i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jednym z zadań tych Komisji było zapewnienie obiegu korespondencji handlowej, w tym nieodpłatnej dystrybucji wszelkich uniwersałów, obwieszczeń i not przez nie publikowanych. Komisje te nie nadzorowały jednak całokształtu funkcjonowania poczty krajowej.


Dokumentem „Podatki Obojga Narodów” potwierdził Stanisław August rezygnację z dochodów pocztowych na rzecz skarbu państwa. Uczynił to też w kolejnym akcie prawnym zatytułowanym „Dobrowolna ofiara”. Niemniej Stanisław August zwrócił uwagę na to, że instytucja poczty jest w kraju bardzo potrzebna, a jej utrzymanie wymaga określonych nakładów finansowych oraz nieustannej opieki królewskiej. W związku z tym Stanisław August optował za dokonaniem zwrotu przez Komisję Skarbu Koronnego wyasygnowanych przez siebie wcześniej środków na remonty, budowę i zakup domów pocztowych, które miały służyć celowi zabezpieczenia przyjętych przez siebie niegdyś zobowiązań.


Wszystkie te konstytucje pokazują w dużej mierze to, jak bardzo interesował się Stanisław August oraz najwyższej organy państwa kwestiami związanymi z funkcjonowaniem poczty, którym to sprawom poświęcano również tak ważne dokumenty jak ustawy sejmowe.

powrót
drukuj

Z kraju i ze świata

TNT Express uruchamia Centrum Usług Wspólnych w Polsce więcej
Zakupy online: liczy się bezpieczeństwo i czas dostawy więcej
Lewiatan, Polska Rada Biznesu i BCC stają w obronie PGP więcej
Poczta Polska z neokartkami na Dzień Kobiet więcej
Z gitarą na pokładzie więcej

Forum

Przeprowadzka 2017-08-21
16:21:28
Wlasny biznes 2017-08-06
19:29:04
Wylewana olia na samochód 2017-05-31
19:31:25
Co po maturze? 2017-05-15
15:59:47
Jakie meble do biura? 2017-05-11
19:45:25

ROZMOWA Z

Takich studiów jeszcze nie było! - rozmowa z dr. Rafałem Zgorzelskim

Sonda - zabezpieczenia

W chwili obecnej nie dysponujemy żadnymi ankietami.
© 2010. All right reserved.
CMS
Realizacja: Ideo Powered by: Edito